BẠCH BIẾN

• Đại cương

Bạch biến (vitiligo) là bệnh da mạn tính trong đó các tế bào sắc tố nằm ở màng đáy của thượng bì bị tổn thương hoặc bị phá hủy hoàn toàn dẫn đến mất sắc tố da, biểu hiện là những đám da trắng danh giới rõ, không có vẩy, không teo da, không ngứa. Bệnh có thể gặp cả ở niêm mạc, lông/tóc, mắt. Bệnh chiếm từ 1-2% dân số thế giới và có thể gặp ở bất kỳ lứa tuổi nào.

Căn nguyên và cơ chế bệnh sinh của bạch biến được nhiều tác giả nghiên cứu nhưng hiện nay chưa hoàn toàn biết rõ. Nhiều tác giả cho rằng sinh bệnh học bệnh bạch biến có liên quan đến cơ chế di truyền, thần kinh thể dịch, tự phá hủy (self-destruction), tự miễn và virus.

Bệnh tuy không ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, lao động nhưng do tiến triển mạn tính, thời gian điều trị kéo dài, hiệu quả điều trị thấp, hay xuất hiện những vùng hở, nên ảnh hưởng tới thẩm mỹ, chất lượng cuộc sống của người bệnh. Khoảng 15-25% trường hợp thương tổn có thể tự lành, nhưng đa số trường hợp bệnh kéo dài có khi suốt đời. Nhiều trường hợp người bệnh cảm thấy xấu hổ, hạn chế giao tiếp, tự ti vào bản thân, thậm chí mất ăn mất ngủ vì lo lắng. Do đó bạch biến là môt trong các bệnh da có ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

2. Tế bào sắc tố và quá trình hình thành Melanin 2.1. Tế bào sắc tố (Melanocyte)

Màu da và tóc của mỗi người đều do sự tổng hợp sắc tố melanin của tế bào sắc tố (melanocyte), ngoài ra melanin còn có tác dụng ngăn cản tia cực tím do melanin là một chuỗi phức hợp polimer của iode và quinone có tác dụng hấp thụ tia cực tím.

Tế bào sắc tố là loại tế bào có tua, nằm xen kẽ với các tế bào đáyở lớp đáy của thượng bì, có nguồn gốc từ mào thần kinh của lớp phôi thai giữa, hình thành vào tuần thứ 8-10 của thời kỳ bào thai.

Ở những vùng da khác nhau có mật độ tế bào sắc tố khác nhau. Ở mặt, bộ phận sinh dục nam và những vùng da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời có số lượng tế bào sắc tố nhiều hơn ở các vùng da khác[1], ở mặt có khoảng 1200 TB/mm2, ở bộ phận sinh dục nam có 1700TB/mm2, ở da ngực có khoảng 800TB/mm2.

Số lượng tế bào sắc tố ở các chủng tộc không thay dổi, không có sự khác nhau về số lượng và mật độ tế bào sắc tố giữa người da đen và người da trắng, mà chính là sự khác nhau về kích thước hạt melanin (melanosome) và phân bố hạt này trong các tế bào sừng quyết định màu da. Ở những người da đen, những bọc này rộng và tập trung ở tất cả các lớp của thượng bì cònởngười da trắng, bọc sắc tố này nhỏ hơn và chỉ thấy tập trung chủ yếu ở lớp sau thượng bì. Do vậy, màu da người do melanin tạo thành, nó không liên quan đến số lượng tế bào sắc tố và phụ thuộc vào vị trí,loại và kích thước các hạt melanin (melanosome).

2.2 Quá trình sinh tổng hợp Melanin

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán/điều trị y khoa. Sản phẩm chăm sóc da không có tác dụng chữa bệnh. Khi tình trạng kéo dài hoặc nặng, hãy gặp bác sĩ da liễu.